Zespół Patau

(przejdź do opinii lekarskich)

Zespół Pataua to najrzadziej występującą i jednocześnie najcięższa postać trisomii spotykanej u noworodków żywo urodzonych. Istotą tego zespołu jest obecność dodatkowego (trzeciego) egzemplarza chromosomu 13. w komórkach organizmu.

Prawidłowy rozwój organizmu człowieka wymaga obecności 2 (i tylko 2) kopii ludzkich chromosomów autosomalnych. Obecność trzeciej kopii chromosomu jest zazwyczaj letalna (śmiertelna) dla rozwijającego się embrionu. Dlatego trisomia 13 należy do wąskiej, bo liczącej tylko trzy choroby, grupy trisomii, w których możliwy jest rozwój embrionu, a następnie płodu aż do jego narodzin.

Zespół Pataua wyraża się już w okresie płodowym. Pełne jego objawy są widoczne tuż po narodzinach dziecka. W większości przypadków płody z trisomią 13 obumierają jeszcze w macicy lub rodzą się martwe. Odsetek zgonów w okresie noworodkowym również jest bardzo wysoki. U dzieci, które przeżyją dłużej niż 1 miesiąc, obserwuje się postępujące upośledzenie rozwoju. Średnia długość życia u dzieci dotkniętych tą wadą genetyczną wynosi niewiele ponad 3 lata. Niektóre dzieci dożywają wieku młodzieńczego. Opisy przypadków osób z zespołem Pataua osiągających dorosłość należą do rzadkości.

Wśród dzieci z zespołem Pataua nieco częściej znajdują się dziewczynki. Jest to prawdopodobnie spowodowane częstszym obumieraniem w macicy płodów płci męskiej.

Zespół Pataua może rozwinąć się w wyniku spontanicznej duplikacji chromosomu 13. lub, rzadziej, tzw. translokacji Robertsonowskiej z obecnością dodatkowego chromosomu 13. przyłączonego do innego chromosomu, lub w sytuacji kiedy jedynie część chromosomu 13. uległa podwojeniu. Jeśli doszło do translokacji Robertsonowskiej jeden z rodziców prawdopodobnie jest jej nosicielem (mimo iż jest zdrowy). Obecność translokacji można stwierdzić wykonując badanie kariotypu rodziców (badanie z krwi). Niekiedy dochodzi do zjawiska mozaikowatości. Polega ono na obecności dodatkowego chromosomu 13. jedynie w niektórych komórkach organizmu. Stopień nasilenia choroby zależy wówczas od proporcji pomiędzy "zdrowymi" a nieprawidłowymi komórkami.

Zespół Pataua ostatecznie rozpoznaje się zazwyczaj tuz po narodzinach dziecka na podstawie obecności wad wrodzonych oraz badania neurologicznego. Wydaje się, że układami najbardziej wrażliwymi na obecność nieprawidłowości w obrębie materiału genetycznego są ośrodkowy układ nerwowy oraz układ krążenia.

Dzieci z zespołem Pataua tuż po urodzeniu zazwyczaj otrzymują niską punktację w skali Apgar. Wady wrodzone widoczne zaraz po narodzinach to najczęściej rozszczep wargi i/lub podniebienia, całkowity brak lub zniekształcenie nosa, mikrocefalia (małogłowie), mikrooftalmia (małe oczy), anoftalmia (brak gałek ocznych), hypoteloryzm (zmniejszenie odległości pomiędzy gałkami ocznymi), stopa suszkowata (zniesienie lub odwrócenie łuków podłużnych stopy, ustawienie stępu w zgięciu podeszwowym, przy przodostopiu uniesionym ku górze), polidaktylia (dodatkowe palce u rąk i/lub stóp), przepuklina pępowinowa oraz wady cewy nerwowej. W większości (80%) przypadków obserwuje się występowanie wad serca tj. przetrwały przewód tętniczy, wady przegrody międzykomorowej i/lub międzyprzedsionkowej, oraz dekstrokardii (położenie serca po prawej stronie klatki piersiowej). Często spotyka się również holoprosencefalię, czyli sytuację, w której nie doszło do pełnego podziału mózgowia na lewą i prawą półkulę. Jest ona przyczyną ciężkich zaburzeń neurologicznych.

Ze względu na wysokie ryzyko zgonu bezpośrednio po narodzinach, wszelkie ewentualne decyzje dotyczące przeprowadzania operacji (np. rekonstrukcja podniebienia) są odkładane na późniejszy okres życia dziecka.

Do najczęstszych przyczyn śmierci dzieci z zespołem Pataua należą: niewydolność krążeniowo-oddechowa, wrodzone wady serca, zapalenie płuc. U osób z tym zespołem wad wrodzonych obserwuje się ciężkie upośledzenie umysłowe oraz opóźnienie w rozwoju. Dzieci te są w grupie podwyższonego ryzyka chorób nowotworowych.

 

Opinie lekarskie

(kliknij na miniaturę aby powiększyć)